جمعه 19 شهریور 1389   
 
 
 
مديريت محتوا

سنگ نگاره های مریانج

  مریانج یکی از شهرهای تابعه استان همدان ودر 6 کیلومتری جاده همدان ،کرمانشاه و در دامنه های الوند واقع شده است .     
در جنوب غربی شهر مریانج ودر دامنه های کوه الوند دره های سرسبز، چشمه ها و جویبار های متعددی  جاری است که دره ی دوستعلی ودو خواهران به سبب وجود تعداد زیاد سنگ نگاره ها ازاهمیت ویژه ای برخوردارند.

  



  در دره ی دو خواهران تعدادزیادی سنگ نگاره در محوطه ای به ابعاد حدود یک کیلو متر مربع وجود دارد که بر بوم های سنگی آن ، نقش هایی با مضامین انسانی، حیوانی و نمادها حک شده است.
 درامتداد دره ی مذکور در فاصله ای کمتر ازدو کیلومتر و درجهت جنوب همین دره، محلی به نام دره دوستعلی واقع است. در اینجا نیز بر دیواره ی سنگی  دره نقش های مشابه ای حکاکی شده است. به نظر می رسد قدمت این سنگ نگاره ها به دوره های پیش از تاریخ یعنی حدود 20هزار سال قبل ودوره ی پارینه سنگی برسد. نقوش سنگ نگاره‌ها در اینجا تجریدی Abstract و بسیار ساده وابتدایی اند و شباهت نزدیک به نقاشی های کودکانه دارند. موضوعات آنها اغلب به نقوش انسان و حیواناتی مثل: بزکوهی، گوزن، اسب و سگ مرتبط است. باتوجه به تصاویر قابل مشاهده ،  همانطور که ذکر شد طرح های سنگ نگاره ها بسیار ساده وابتدایی و به دور از تکنیک های هنری می باشند. به همین علت در نگاه نخست به نظر می رسد چوپان ها ازسرتفنن وسرگرمی و یا جادوگران به منظوری خاص این نگاره ها را برسینه ی سنگ های این دره حک نموده اند اما پراکندگی وگوناگونی نقوش درمناطق مذکورچنین می نمایاند که نگاره ها توسط شکارگران صورت گرفته است. شکارچیانی که ساعت ها درجایگاهای مناسب درکمین شکار به انتظار می نشسته اند. این گونه جایگاه ها از نظر شکارگران می باید ویژگی های خاصی به شرح زیر داشته باشند:
 الف. وجود شکارگاه : اولین شرط وجود زیستگاه های حیوانی در منطقه است که جمعیت زیادی ازشکار در آنجا تردد می کنند.

  

 

  ب. وجود آبشخور و نهر ها وچشمه هایی که شکاربتواند در طول روز برای آشامیدن آب به آنجا رفت وآمد کند .
ج. وجود قرارگاه به این معنی که مسیرهایی را که حیوانات برای رفت وآمد به سوی آبشخور انتخاب می کنند به لحاظ طبیعی برایشان امنیت داشته باشد.
د. وجود گرمگاه و برآفتاب: شکارگران محل هایی رابرای کمین انتخاب می کنند که معمولا رو به آفتاب بوده تا بتوانند درایام سرد ازگرمای خورشید بهره مند گردند.
ه. بوم گاه: درمحل می باید صخره سنگ های صاف وصیقلی وجود داشته باشد تاشکارگران از آن سنگها به عنوان بوم برای نگارگری استفاده کنند. 
 همه ی موارد مذکور درخصوص شکارگاه ، به وضوح در دوخوهران و دوستعلی مشاهده می شود.چنانکه شکارگران درساعات انتظار به خلق نگاره هایی پرداخته اند که بیان گر اندیشه ها و نمودهایی از دیدگاه های آنان به جهان هستی ، فرهنگ و نوع معیشتشان است .

درپاسخ به این سوال که این گونه سنگ نگاره ها باچه هدفی نقش شده است باید گفت :
 اولاً حک تصاویر حیوانات نوعی علامت گذاری واطلاع رسانی مکان های شکار محسوب می شده.
 ثانیا نوعی ارتباط روانی ناشی از باور های شکارگر در باره ی حیوان مورد نظرتلقی می شده وجنبه ی آیینی هم داشته است .
 ثالثا کوچک بودن نگاره ها، استفاده از خطوط ساده ی عمودی وافقی، کنده شدن آنها درکنار هم ودر فواصل زمانی ، بهره گیری از ابزارهای ساده ی سنگی برای کندن نقوش جملگی براین دلالت دارند که نگار گران از سر تفنن وسرگرمی به چنین کاری مبادرت نکرده اند. 
 بنابراین اطلاق عنوان نگارگری چوپانی به آنها صحیح نیست وبهتر است نگارگری شکارگران نامیده شود.
اصولا خلق چنین صحنه ها وتصاویر نه تنها بیانگر احساسات وعواطف و اندیشه های ایجاد کنندگان آنهاست ، بلکه نگرش ودیدگاه انسان های قبل از تاریخ را به صورت نمادین با محیط طبیعی خود اعم از حیوان وگیاه وآب نشان می دهد وخلاقیت هنری مردمانی را که هزاران سال قبل صورت گرفته و به تدریج تا به امروز متحول شده است ، می نمایاند[1] ، بطوری که بررسی آنها می تواند تاریک خانه ی مبهم و اسرار آمیز دوره های قبل از تاریخ را برای پژوهش گران روشن نماید .

 



 



[1] -  منابع :  وبلاگ فرهنگ وتاریخ مریانج  -  نویسندگان :  عبدالله مظاهری ـ غلامرضا دهقانی ـ محمد یار محمدی ـ مرتضی محمدی و اسماعیل قادریو...