سه شنبه 16 شهریور 1389   
 
 
 
مديريت محتوا

 
 
 
سنگ نگاره های  رفسنجان
 
  
پیشینه ی پژوهش بر روی سنگ نگاره های رفسنجان در مقایسه باسایر نقاط ایران امری تازه و نوین است.نبود مطالعات سیستماتیک و برنامه ریزی شده، یکی از مشکلاتی است که باعث شده خیلی از نقاط ایران که دارای سنگ نگاره های کهن وگوناگون  است، از منظر محققان و پژوهشگران علوم هنر ، تاریخ ، مردم شناسی ، اسطوره شناسی ، خط و نمادشناسی ، بوم شناسی و باستان شناسی ( نقوش صخره ای ) دور بماند تا جایی که این فواصل بی برنامگی  باعث شده تا تعداد زیادی از این آثار بی بدیل نا بود شوند!    
سنگ نگاره ها از ابعاد مختلف قابل تعمق و بررسی هستند. علاوه برشناخت تاریخ فرهنگ ها ، تاریخ زبانها ، تاریخ خطوط  و هنر،  در رویکرد صنعت نوین جهانی یعنی توریسم و اکو توریسم نیز آنها، از بهترین سامانه های جاذبه های جهانی امروز به شما می روند، چراکه سنگ نگاره ها، تنها هنر و میراث کهن بشری هستند که در آنها مرز جغرافیایی خاصی تعریف نشده و خیلی از متخصصین رشته های مختلف علوم ، (حتی اخیراً نجوم) در کنکاش  و تلاشند تا پاسخ های گم شده ی سؤال های خود را در گذشته ی دور، از طریق آنها  بیابند.           
این در صورتی است که ایران بهترین و گسترده ترین سنگ نگاره های جهان را از ابعاد هنر، قدمت ، انتزاعی Abstractionبودن ، تجریدی بودن Abstract و ازهمه مهمتر استیلیزاسیون  Abstruse نقوش که بدیل آنها را درهیچ جای  جهان شاید نخواهیم یافت به خود اختصاص داده و چنین مهجورند!
 

Ancient rock art - Ibex and holy symbols: the footprint of God

 
 یک سؤال اساسی درمقابل ماست و آن این که با داشتن این همه آثار بی نظیر تاکنون چه کرده ایم و جایگاه ما در عرصه ی جهانی کجاست؟   
 دراین گستره ی عمیق و کهن قطعاً دیار رفسنجان نیز همچون دیگر نقاط کرمان  مانند شهربابک ، تفت ، سیرجان و... ازاین آثارکهن کم ندارد و به قطع نقاط زیاد دیگری وجود دارد که امروز ازآنها بی اطلاعیم و روزی آنها نیز کشف خواهند شد.
نخستین پژوهش های صورت گرفته برروی سنگ نگاره های رفسنجان توسط دکتر مرتضی فرهادی بوده که این مطالعات، از سنگ نگاره های شهرک مس سرچشمه دررفسنجان آغازشد.
پژوهش مذکورمبنای خوبی برای ادامه ی پژوهش ها و تحقیقات بعدی بر روی سنگ نگاره های آن دیار بوده است.
  درسال 1384 مسؤول وقت میراث فرهنگی شهرستان رفسنجان مطالعاتی را بر روی سنگ نگاره های زهروئیه راویز رفسنجان آغاز کرد و ادامه ی این پژوهش ها به سنگ نگاره های محمد آباد سرچشمه در ضلع شمالی رود شاهزاده عباس کشیده شد.( 24/9/1386)

سنگ نگاره های کشف شده در رفسنجان همه با ضربه زدن های (کوبشی، Pecking) دقیق با ابزارهایی همچون : سنگ برسنگ ،استخوان برسنگ و فلز برسنگ خلق شده اند و از نوع سنگ نگاره های حکاکی شده ی منفی می باشند. (petroglyphs) و از نوع  رنگین نگاره ها pictographs تاکنون کشف نشده است.

 

                                          BIG HORN SHEEP— rain, counting                                                   
 

 موقیعت و قدمت سنگ نگاره های رفسنجان از قلم مسؤول محترم میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی رفسنجان خواندنی است  :               
((موقعیت و قدمت سنگ نگاره های زهروئیه راویز رفسنجان :

زهروئیه در شمال غربی شهرستان رفسنجان واقع شده و مسیر رسیدن به آن از جاده ی راویز می باشد. قدمت سنگ نگاره های زهروئیه  و تاریخ نسبی این سنگ نگاره ها را که تعداد آنها دو تخته سنگ می باشد ، بانقوش بزکوهی شاخ بلند (کل) وگُراز ، دوران نو سنگی( 7 هزار سال پیش ) عنوان نموده اند. سنگ نگاره های منطقه ی محمد آباد مس سرچشمه رفسنجان که در جنوب غربی شهرستان رفسنجان واقع شده ، مسیر رسیدن به آنها از جاده ی سرچشمه به شاهزاده عباس است. قدمت وتفسیر نقش و نگاره های این سنگ نگاره ها توسط نگارنده طبق تحقیقات وپژوهش های به عمل آمده چنین است : با ملاحظه ی  دقیق سنگ نگاره ها در این منطقه ی کوهپایه ای که در دامنه ی شرقی ارتفاعات شمالی مشرف به رودخانه ی دائمی شاهزاده عباس(گود موری) قرار گرفته ، تعدادشان سه تخته سنگ است ، یکی صخره ای چسبیده به شیب دره به ابعاد 5/1*3 متر بانقوشی شامل انواع مختلف بز کوهی شاخ بلند (کل)، حیوانات عظیم الجثه، انسان ، پنجه ی دست (نوع آن نامشخص)، مار، ماهی، پرنده (بیشتر شبیه کبک) ، عقرب و تعدادی نقوش نا مفهوم.        
 سنگ نگاره ی دوم که در پایین حفره ی کف آب رو به صورت تخته سنگی به ابعاد 80/1*2 متر بانقوش حجاری شده ی بزکوهی شاخ بلند (کل) ، انسان وتعداد چهار نقش نامفهوم قرار دارد . سنگ نگاره ی سوم تخته سنگی است که از تخته سنگ نگاره ی دوم در اثر نوسانات دما جدا گردیده ودر کف شیار فرو افتاده است .

قدمت نسبی سنگ نگاره های  محمد آباد باتوجه به مقایسه بادیگر سنگ نگاره ها در سه دهه ی گذشته در گوشه وکنار ایران ودیگر مناطق دنیا و تفسیر مشابهی این تخته سنگ ها به زندگی انسان عصر حجر (دوره ی نو سنگی ) و هزاره ی هفتم قبل از میلاد به بالا باز می گردد.))

 

 

 سنگ نگاره های محوطه راویز رفسنجان
 

 
  
سنگ نگاره های محوطه ده رنج رفسنجان
 
 
سنگ نگاره های محوطه سرچشمه رفسنجان
 
 
 

 


منبع - سایت میراث فرهنگی رفسنجان
http://www.rafsanjanmiras.ir/rafsanjanmiras/showpage.aspx?page=bastanshenasi-1