سه شنبه 16 شهریور 1389   
 
 
 
مديريت محتوا
 
 
 

کشف نقش هایی ازکهن ترین سازهای ایرانی در میان سنگ نگاره های تیمره

 

در ادامه پژوهش برروی سنگ نگاره های تیمره، علاوه براینکه موفق به کشف بیش از 21هزار سنگ نگاره با دوره های تاریخی ، مضامین و منظرهای گوناگون perspective  شدیم، برای نخستین موفق به کشف کهن ترین آثارخط تصویری  Pictogram وخطوط نوشتاری سطری Linearیا پروتوایلامی ProtoElamite (ماقبل ایلامی)، فنجان نماهاCup MarkS&ring وcup mark ، نقش های صورفلکی ‍‍‍‍Constellation rock art،پنجه های دست hand print  و... درایران گردیدیم ودر ادامه روند، این بار موفق به کشف نقوش کهن ترین سازهای ایران شدیم که تقدیم به ملت شریف ایران باد .

1-      نقش ساز بربط (رود):

این نقش در یکی از 31 محوطه ی شناسایی شده ی سنگ نگاره ها در تیمره کشف گردیده، برای کسانی که در تاریخچه ی سازهای کهن ایرانی مطالعاتی دارند جالب و راه گشاست ، قدمت این نگاره با توجه به جهت و شیب بوم و نزدیکی آن به آثارخطی سطری حداقل متعلق به 2300 ق.م است، که جهت قطعیت، نیازمند بهره گیری از تکنولوژی طیف سنجی عمومی و شتاب دهنده هستیم که شاید روز ی موفق به سال سنجی دقیق آنها بشویم.
 
 
 نقش ساز بربط (رود) که به نظر کارشناسان پدر عود عربی است. براساس شیب و جهت بوم و نزدیکی به خطوط سطری احتمالاً متعلق به دوره 2300 ق.م است.
 
کشف این نمونه ها یاری دهنده ی پژوهشگرانی است که به دنبال حلقه های مفقوده ی سابقه ی تاریخی آهنگ ، شعر و کارکردهای آنها درغم وشادی نیاکان حداقل در 5000 سال پیش می باشد ، چراکه آنها ازمولفه های تشکیل دهنده فرهنگ هرجامعه هستند.

2-     نقش ساز چنگ:

یکی دیگر از نقش ساز های کهن ایرانی ، نقش ساز چنگ است، این نقش دقیقاً زنی را نشان می دهد که درحالتی نیم ایستاده درحال نواختن چنگ است. با توجه جهت و زاویه ی شیب بوم ، این نقش متعلق به هزاره اول پیش از میلاد است ، نگارنده درمیان سکه های عصر ساسانی به چنین طرحی بر روی سکه ها مواجه شد که برای ما خیلی جالب و تکمیل کننده بود.
 
 
 نقش یک زن درحال نواختن چنگ با حالتی خاص. شبیه به این طرح بر روی سکه های کهن ایران نیزمشهود است. ( عکس سکه از سایت  تاریخ ایران. مدیریت کوروش محسنی)
 
 
 
نقش یک کماندار پوست به کمر درحال شکار و آن طرف تر فردی درحال نواختن چنگ. لازم به ذکر است که نقش چنگ نواز، چندین هزارسال کهن تر از شکارچی است.
 
 
    نقش یک زن درحالی که ابزاری شبیه به چنگ در دست دارد. قدمت دوره ایلام کهن.
 

3-      نقش ساز قالی:
 
  ترکیب ظاهری این ساز دقیقاً شبیه دستگاه قالی بافی است. ایستاده ی ساز، کارکرد چنگ را دارد و خوابیده ی آن تقربیاً کار سنتور را،  که با ناخن دست هم قابل نواختن بوده است. ترکیب و شکل ظاهری ساز نشان دهنده ی این است که، شاید هم زمان چند نفر باهم از آن استفاده می کرده اند.
 
 
 
نقش یک ساز قالی که آثار حکاکی حاشیه ای آن مخدوش شده است.
 
با توجه به اینکه اطلاعات نگارنده درخصوص سازهای ایرانی و تاریخچه ی آنها بسیار ناقص و کم است این آثار برای صاحب نظران جهت بحث و مطالعات بیشتر می تواند سودمند باشد.
 
 
 
نوازنده ای با نی بلند.       محل: تیمره     عکاس: محمد ناصری فرد          گمانه قدمت: هزاره ی اول ق.م.
 
 
کهن نوازندگان ایران. شخصی که کلاه خود شاخدار بر سر دارد و در حال نواختن نی. گمانه قدمت: هزاره ی سوم.ق.م.
محل: تیمره     عکاس: محمد ناصری فرد
 
 
 
 
مقایسه نوازنده کهن ایران با نمونه سرخپوستی در آریزونای امریکا
 
 

باکمال احترام .محمد ناصری فرد