سنگ نگاره های میمند

  نمای روستای صخره ای میمند درشب.      عکاس: محمد ناصری فرد        تاریخ : بهار 89

1-     سنگ نگاره های نقاشی شده pictographs:

دور نمای اشکفت لاشکورگوییه میمند         عکاس: محمد ناصری فرد           تاریخ : بهار 89

 

 نقش یک فنجان نما Cup Mark  در شروع لیزی سنگی که از هزاره های قبل در آن عصاره گیاه مقدس هوم را می ریخته اند و تا به امروز  به شکل ساده تر ادامه دارد. 

  تخته سنگی با فنجان نماهای متعتدد که شاید نشان از یکی از 88 صورفلکی  Constellation rock art  (خرس بزرگ یا دب اکبر ursa major  ) بوده باشد.           محل: میمند       عکاس: محمد ناصری فرد           تاریخ : بهار 89



 رنگین نگارهای نقطه نگار: نقطه نگاره ها رنگین نگاره هایی هستند که از کارکردهای چندگانه برخوردارند. در اینجا با دو ریف 12 تایی مواجه شدیم که شاید نشان از یک گاهشمار زمانی باشد، طی دومرحله یا دوسال نقاشی شده اند ، چیزی که شگفتی ما را بیشتر می کرد وجود مربع های ناقص و کاملی بود که در طرفین این دوسری نقطه نگاره ها قرار داشت که درون آنها یک یا دونقطه ایجاد شده بود، از درک  و چرایی این علایم نمادین عاجز بودیم. رنگ همه آثار قرمز بود که شبیه به این رنگ ها را در اشکفت نرگسلوی بجنورد و میرملاس کوهدشت لرستان نیز دیده بودیم. اندازه ی هریک از نقاط رنگین نگاره بین 4 تا 5 میلیمتر متفاوت بود. هر نقطه ی رنگی از دیگری 2 تا 5 میلیمتر فاصله داشت.

نکته ی جالب اینکه، یک لیزی سنگی و آثار صیقل یافته ی آن نیز به راحتی قابل مشاهده است که طول لیزی نزدیک به 4متر و عرض آن از نیم تا یک متر متفاوت است. 

 2- زاویه ی شیب:  از 70تا90 درجه متغیر است.

3- جهت قرار گرفتن بوم ها: روبه سطح افق و شمال شرق است.

 6- اندازه ی نقوش رنگین نگاره ها: نقوش در ابعاد گوناگون نقاشی شده اند. بزرگترین نقش متعلق به یک شئ نامشخص است به اندازه ی بیش از سی سانتیمتر و کوچکترین آنها متعلق به یک نقطه رنگی است به اندازه ی سه میلیمتر.

7- نوع رنگ های بکار رفته : می تواند ترکیبی از گل اخری، شیره ی ریواس قرمز که در منطقه فراوان است و بسیار ماندگاراست، خون حیوانات و ترکیبی از آنها. رنگ سیاه هم ترکیبی از هرکدام با دوده ی آتش می باشد که جهت قطعیت، نیاز به آزمایش های دقیق دارد. همانطور که قبلاً ذکر شد از سه رنگ قرمز، سیاه و نارنجی استفاده شده است.

8- جهت قرار گرفتن نقوش: جهت قرار گرفتن نقوش متفاوت و به هم ریخته است.

9- ابزارهای بکار رفته جهت خلق آثار: ابزار های بکار برده شده از کشش انگشتان دست آغشته به رنگ بر بوم به وجود آمده است و همه به جزء آثار یک تخته سنگ جدا از بوم اصلی از نوع رنگین نگاره ها  pictograph هستند.

10- قدمت نقوش: سه نوع نقش با سه دوره ی تاریخی متفاوت از هم بر این بوم گسترده به چشم می خورد که به نظر نگارنده کهن ترین آنها، نقوشی است که با رنگ سیاه ایجاد شده اند. با توجه به رنگ و شرایط اقلیمی خاص منطقه می توانیم آنها را، هم دوره ی آثار نقاشی شده ی غار دوشه لرستان (هزاره ی ششم ق.م. ) بدانیم و رنگین نگاره های قرمز با توجه به وجود علایم خطوط سطری در میان آنها می تواند حداقل متعلق به 2300.ق.م. باشند.

14- چون و چرایی بوجود آمدن نقوش: محوطه های سنگ نگاره ها در ایران باستان کتاب هایی سنگی هستند که نویسندگان و هنرمندان آنها، در دوره های مختلف، زمانی که انسان هنوز زبانی برای گویش و خطی برای نوشتن نداشته، بواسطه ی آنها سخن گفته و شرح زندگی خود و دیگران و حتی محیط اقلیمی خود را تصویر  کرده اند، در واقع سنگ نگاره ها، علایم و نشانه های حاوی پیامند. 

 15- ویژگی های مشترک و پیوستگی سنگ نگاره ها:

*- کهن بودن کلیه ی نقوش نقاشی شده .

*- همگونی با سبک و طرح های مشابه در بعضی نقاط ایران (میرملاس، دوشه و یافته) لرستان، (نرگسلو) خراسان شمالی بجنورد،  ‌( اشکفت آهوی بستک)  هرمزگان.

*-  وجود هنر در آنها (هنرصخره ای) همگون با کل سنگ نگاره های ایران.

 16- ویژگی های منحصر بفرد سنگ نگاره های این محوطه:

1-          وجود دو مورد نقش جهت نما (چهارجهت اصلی) شبیه به نمونه های مکشوفه درتیمره ( ایران) و سوئیس و انگلستان.

2-           وجود نقش صحنه زایش یک زن که برای نخستین بار در ایران از نوع رنگین نگاره کشف می شود و شبیه نمونه مکشوفه حکاکی شده در تیمره است.

2-      سنگ نگاره های حکاکی شده petroglyphs:

با کمک اروپا و استرالیا، سنگ نگاره های میمند تاریخ گذاری می شوند

تاکنون 65 صحنه سنگ نگاره در منطقه شناسایی شده است، به گفته کریمی در میان این نقوش، صحنه هایی از شکار، جنگ، نقوش حیوانات نظیر سگ، اسب به خصوص بز دیده می شود. دو نمونه از این نقوش جزو سنگ نگاره های بی نظیر در کشور محسوب می شوند. یکی از این نقوش دارای رنگ و دیگری تصویری از صحنه شکار با تیر و کمان را نشان می دهد.

کریمی همچنین در مورد اهمیت مطالعه سنگ نگاره های میمند گفت: «بررسی سنگ نگاره ها در کنار بررسی‌های باستان شناسی دیگر در روستا می تواند بخشی از شرایط زندگی و هنری و معیشتی ساکنان این منطقه را روشن تر سازد و به موضوع تاریخ گذاری دقیق روستای میمند کمک کند.»

بررسی سنگ نگاره ها در جهان جزو رشته های مهم باستان شناسی محسوب می شود که در کشورهایی نظیر استرالیا و کشورهای اروپایی طی چندین سال گذشته مطالعات ویژه ای را در این زمینه در محوطه های مختلف انجام داده اند. در  بخش های مختلف کشور ایران به خصوص در مناطق کوهستانی سنگ نگاره های بسیار زیادی شناسایی شده که تاکنون به علت نبود امکانات و تخصص های ویژه تحقیقات گسترده ای در این زمینه انجام نگرفته است.¹

 لورواگوران باستان شناس ایتالیایی با توجه به سنگ نگاره های یافته شده قدمتی در حدود 6 تا 12 هزار سال برای تمدن میمند پیش بینی کرده است.²

1 - -http://www.chn.ir/shownews.asp?no=10733میراث فرهنگی خبر تهران- 17/ 3/83 زهرا کشوری

   2- همان منبع  

3 - خبر گزاری کار ایران   12 / 6 /84 - 40/10